Er was een tijd dat ik makkelijk een boek kon pakken en er helemaal in verdween. Lezen gaf me rust, inspiratie en verdieping. Totdat dat opeens niet meer lukte.
In en na mijn burn-out merkte ik dat lezen enorm veel energie kostte. Ik kon eigenlijk nog geen pagina lezen. Ik registreerde de woorden gewoon niet, en mijn concentratie was ook alweer kwijt. Soms las ik één regel wel een aantal keren, en alsnog verwerkte mijn hoofd de informatie niet. Dus gaf ik het elke keer maar weer op.
En eerlijk? Dat vond ik confronterend.
Omdat het niet alleen voelde alsof ik mijn concentratie kwijt was, maar ook een stukje van mezelf. Ik was altijd iemand die hield van lezen. Lezen hoorde bij wie ik was. Bij hoe ik tot rust kwam, leerde, groeide. En wat ga ik nu doen in de tijd dat ik mijn energie wil herstellen & voeden?
Ik merkte het zelfs aan hoe ik naar mezelf keek. Alsof ik minder scherp werd. Minder kennis opdeed. Alsof ik “dommer” werd, terwijl ik ergens wist dat dat niet echt zo was. Maar als lezen, informatie verwerken en focussen ineens niet meer vanzelf gaan, doet dat ook iets met je zelfbeeld.
Misschien herken je dit ook als je burn-outklachten hebt, chronisch ziek bent of langdurig overprikkeld bent geweest.
Waarom lezen moeilijk kan worden
Vaak denken we dat het een motivatieprobleem is. Dat we “gewoon weer moeten beginnen”.
Maar lezen vraagt eigenlijk best veel van je brein, het is een hele complexe vaardigheid waarbij je meerdere hersengebieden gebruikt.
- Concentratie
- Werkgeheugen
- Aandacht
- Mentale verwerking
- Rust in je zenuwstelsel.
En juist die functies raken bij burn-out en langdurige stress vaak uitgeput. Onderzoek laat zien dat burn-out gepaard kan gaan met aantoonbare cognitieve problemen, waaronder aandachts- en concentratieproblemen. Zelfs jaren later kunnen er nog restklachten aanwezig zijn. Je hersenen zijn eigenlijk al overbelast, en een extra work-out in de vorm van lezen, kost dan teveel energie. Het lezen word dan vooral een gefrustreerd 'moeten' in plaats van ontspanning.
Dit herken ik enorm van mijn eigen burn-out en de jaren van herstel erna. Mijn hoofd voelde “vol”, en tegelijkertijd leek ik informatie minder goed vast te kunnen houden.
Wat ik misschien nog wel het frustrerendst vond: scrollen op mijn telefoon lukte vaak nog wél. Urenlang soms.
Maar een paar pagina’s uit een boek lezen voelde als topsport. Het voelde echt als een krachttraining die ik maar niet onder de knie kreeg.
En ergens is dat ook logisch. Social media vraagt iets totaal anders van je brein dan lezen. Een telefoon geeft korte stukjes informatie, snelle afwisseling en constante prikkels. Lezen vraagt juist vertraging, focus en langere aandachtsspanne.
Je brein raakt gewend aan snelle dopamine en korte input. Terwijl een boek juist mentale rust en aandacht vraagt, precies datgene wat bij burn-out vaak uitgeput raakt. Dus dat lezen lukt niet omdat je brein moe & overbelast is. Het ligt niet aan je intelligentie of luiheid.
Wat ik zelf lastig vond, was dat ik mezelf erop veroordeelde.
Ik dacht: “Waarom lukt dit niet meer?” “Ik kon dit vroeger toch ook?”
Maar herstel werkt niet door jezelf steeds harder te pushen. Mijn lichaam en hoofd vroegen niet om meer druk, maar om veiligheid, rust en kleine stapjes. Andere manieren zoeken om te herstellen en te ontspannen.
Hoe lezen langzaam weer terugkwam
Wat mij hielp, was stoppen met het idee dat ik meteen weer “goed” moest kunnen lezen. Ik heb het heel lang achterwege gelaten, omdat het me ook frustreerde. En sinds een jaartje heb ik er weer zin in. Werd ik weer nieuwsgierig en verdiepte ik me in tips om weer te starten met lezen.
Ik begon klein. Soms maar een halve pagina. Een luchtig stukje tekst uit een tijdschrift. Of een stukje luisterboek tijdens een rustmoment (dit heeft dezelfde voordelen als een leesboek!)
En langzaam merkte ik dat mijn concentratie weer een beetje terugkwam. Lang niet altijd op 100%, maar ik merkte echt dat ik aan het trainen was. Lezen werd niet meer iets wat ik moest presteren, maar iets waar ik voorzichtig opnieuw ruimte voor maakte.
Wat ook hielp:
- mijn telefoon verder wegleggen tijdens het lezen
- kortere leesmomenten kiezen (start eerst met max. 15 minuten, kies het liefst een zo klein mogelijk doel waarvan je zeker weet dat je het haalt!)
- lezen koppelen aan rustmomenten
- iets lezen wat vroeger favoriet was
- accepteren dat mijn brein herstellende was
- iets lezen wat je leuk vind
Want lezen is niet alleen ontspanning. Het is ook een vorm van aandacht trainen.
Misschien geldt dat ook voor jou
Misschien lukt lezen je nu niet zoals vroeger. En misschien komt dat ook niet zomaar terug.
Dat kan verdrietig zijn. Confronterend zelfs. Zeker als lezen ooit iets was waar je jezelf in herkende.
Maar misschien hoeft het ook niet perfect terug te komen om er toch weer voorzichtig ruimte voor te maken. Niet omdat je persé dit weer moet kunnen of moet bewijzen dat je 'de oude' bent. Maar omdat het iets is waar je nieuwsgierig naar bent. In milde stappen. Accepterend dat je brein en lichaam nu iets anders nodig hebben.
Misschien begint lezen dan niet met een heel boek uitlezen. Maar gewoon met één zin die blijft hangen. Langzaam. Voorzichtig. Één regel tegelijk.
Herken je jezelf hierin? Of heb jij gemerkt dat lezen sinds burn-out, chronische vermoeidheid of overprikkeling anders voelt dan vroeger? Ik ben benieuwd hoe jij dit ervaart💜
Reactie plaatsen
Reacties